RAM-ageddon: waarom jouw volgende laptop, telefoon of console veel duurder is geworden

De PlayStation 5 kost deze week plotseling €100 meer. Geen nieuwe functies, geen nieuwe hardware. Gewoon: duurder. Het goedkoopste model staat nu voor €600 in de winkel. En dit is pas het begin van een bredere prijsstijging in alles wat een chip heeft.

Wat er speelt, heeft een naam onder techliefhebbers: RAM-ageddon. Computeronderdelen zijn in anderhalf jaar tijd op sommige plekken verviervoudigd in prijs, aangejaagd door een onverzadigbare honger naar chips die niemand had voorzien: kunstmatige intelligentie.

Hoe kan een geheugenkaart van €50 naar €200 gaan?

RAM-geheugen is het werkgeheugen van een apparaat. Elke computer, telefoon, spelcomputer en slimme tv heeft het nodig. Meer RAM betekent dat een apparaat meer tegelijk kan verwerken, sneller reageert en meer applicaties open kan houden.

Tot anderhalf jaar geleden was RAM relatief goedkoop en ruim beschikbaar. Een geheugenkaart die je toen voor €50 kocht, gaat nu voor bijna €200 over de toonbank. Dat is een stijging van bijna 300%. Voor losse componenten, maar ook voor de apparaten waar ze in zitten.

De oorzaak zit niet in een fabrieksbrand of een geblokkeerde scheepvaartroute. De oorzaak zit in de AI-boom.

Hoe AI-datacenters jouw laptop duurder maken

Wereldwijd worden honderden miljarden geïnvesteerd in de bouw van datacenters voor kunstmatige intelligentie. Denk aan de enorme serverparken die ChatGPT, Google Gemini en tientallen andere AI-diensten draaiende houden. Die datacenters hebben één ding gemeen met jouw laptop of telefoon: ze gebruiken exact dezelfde soorten chips.

RAM, processors en opslag zijn niet per categorie gemaakt. Een chipfabriek maakt chips, en die gaan naar de hoogste bieder. Op dit moment zijn dat de grote techbedrijven die datacenters bouwen, niet de fabrikanten van consumentenelektronica.

Het resultaat: Sony moet meer betalen voor de onderdelen van een PlayStation. Laptopmakers moeten meer betalen voor processoren. En die meerkosten komen bij jou terecht.

Fabrikanten Intel en AMD, de twee dominante makers van processoren voor consumentenelektronica, hebben recent aangekondigd hun prijzen de komende tijd te verhogen. Dat is het officiële startpistool: verdere prijsstijgingen in laptops, desktops en tablets zijn aanstaande.

Wat betaal jij concreet meer?

Een overzicht van waar je nu al meer voor betaalt of binnenkort meer voor betaalt:

Het geval van de Steam Machine is veelzeggend. Valve, de gamestudio achter het platform Steam, heeft de lancering van zijn nieuwe gameconsole uitgesteld omdat, in hun eigen woorden, "cruciale onderdelen nauwelijks leverbaar zijn en snel in prijs stijgen." Als fabrikanten hun eigen producten niet meer kunnen bouwen tegen acceptabele kosten, weet je dat de crisis serieus is.

Normaal worden consoles goedkoper, nu worden ze duurder

Er is iets structureel vreemds aan de hand. Consoles volgen normaal gesproken een vast patroon: ze zijn duur bij lancering en worden over een paar jaar flink goedkoper naarmate de productiekosten dalen. De PlayStation 4 lanceerde in 2013 voor €399 en kostte aan het einde van zijn levenscyclus nog €199.

Nu gaat het andersom. De PlayStation 5 bestaat al een paar jaar en wordt duurder in plaats van goedkoper. Dat is een signaal dat de kostendruk zo hoog is dat zelfs de gebruikelijke prijsdaling wordt teruggedraaid.

Bovendien loopt de volgende generatie PlayStation en Xbox, die naar verwachting volgend jaar gepresenteerd zou worden, mogelijk vertraging op. Als de onderdelen voor huidige consoles al nauwelijks leverbaar zijn, wordt het bouwen van geavanceerdere nieuwe hardware een nog grotere uitdaging.

Nu kopen of wachten?

Dit is de vraag die iedereen stelt. Het eerlijke antwoord is: er is geen perfecte timing.

Argumenten om nu te kopen: Intel en AMD hebben verdere prijsverhogingen aangekondigd. Als jij een laptop of console nodig hebt, is de prijs van vandaag waarschijnlijk lager dan die van over zes maanden.

Argumenten om te wachten: Als jij geen acuut apparaat nodig hebt, kan het lonen om te wachten tot de markt stabiliseert. AI-investeringen gaan niet eeuwig op dit tempo door, en chipfabrikanten bouwen capaciteit uit. Op de lange termijn dalen prijzen vrijwel altijd.

Wat je nu al kunt doen:

• Vergelijk prijzen actief. Prijzen bewegen snel. Gebruik prijsvergelijkingssites en stel prijsalerts in voor producten die je wilt.
• Overweeg refurbished. Gecertificeerde gereviseerde apparaten zijn een reëel alternatief en vallen buiten de nieuwe prijsdruk.
• Uitstel kan lonend zijn voor grote aankopen. Een nieuwe laptop of console die je pas over een jaar nodig hebt, hoeft nu nog niet gekocht te worden. Maar ga er niet vanuit dat de prijzen over een jaar vanzelf lager zijn.
• Raadpleeg een financieel adviseur als grote elektronicauitgaven een substantieel deel van jouw budget raken.

Wat volgt

Intel en AMD hebben verdere prijsverhogingen in het vooruitzicht gesteld voor de komende maanden. Valve heeft nog geen nieuwe lanceerdatum voor de Steam Machine gegeven. En de vraag naar AI-chips toont vooralsnog geen tekenen van afname. Houd er rekening mee dat dit verhaal de komende kwartalen verder escaleert, voor er sprake is van verlichting.

Bronnen: Valve (aankondiging uitstel Steam Machine), Sony Interactive Entertainment, Intel, AMD

Dit artikel is uitsluitend bedoeld ter informatie en vormt geen financieel, beleggings- of fiscaal advies. Today in Finance is geen beleggingsonderneming en beschikt niet over een vergunning als bedoeld in de Wet op het financieel toezicht (Wft). Raadpleeg altijd een gekwalificeerd financieel adviseur voordat je financiele beslissingen neemt. Today in Finance is niet aansprakelijk voor beslissingen genomen op basis van deze informatie.