OpenAI vraagt onderzoek naar Musk: de proxy war om de toekomst van AI escaleert
OpenAI schakelt toezichthouders in tegen Musk, weken voor een trial met $134 miljard aan claims. Een strijd om wie AI mag vormgeven.
Weken voor een rechtszaak met een schadeclaim van $134 miljard heeft OpenAI de aanval geopend op Elon Musk. Het bedrijf stuurde op 6 april 2026 een brief aan de attorneys general van Californië en Delaware, met het verzoek Musks gedrag te onderzoeken wegens "improper and anti-competitive behavior". Het is een opmerkelijke zet: OpenAI, dat tot nu toe vooral defensief opereerde, kiest nu zelf het offensief, op het moment dat de rechtszaal steeds dichterbij komt.
Dit gaat om meer dan geld. De komende trial raakt aan de kern van OpenAI's bedrijfsmodel, de legitimiteit van haar conversie naar een for-profit entiteit, en de vraag wie uiteindelijk de ontwikkeling van kunstmatige algemene intelligentie (AGI) mag sturen. Musk is in dit conflict niet alleen procespartij, maar ook directe concurrent. Dat maakt dit tot een proxy war over de toekomst van de AI-industrie.
De brief: OpenAI opent juridisch tweede front
De brief is geschreven door Jason Kwon, Chief Strategy Officer van OpenAI, en gericht aan Rob Bonta (attorney general van Californië) en Kathy Jennings (attorney general van Delaware). OpenAI vraagt beide toezichthouders om onderzoek te doen naar Musk en zijn partners.
Kwon schrijft in de brief: "Mr Musk has repeatedly attempted, and failed, to wrest control of the nonprofit for his personal gain." De toon is onmiskenbaar: OpenAI presenteert Musk niet als een bezorgde oprichter, maar als iemand die de organisatie wil overnemen voor eigen gewin.
De timing is strategisch. De trial staat gepland voor april 2026, en een rechter in Oakland oordeelde in januari van dit jaar al dat een jury de zaak zal behandelen. Door nu de attorneys general in te schakelen, opent OpenAI een juridisch tweede front dat Musks positie verder onder druk zet, en dat zijn verzoek om een overheidsinstantie de situatie opnieuw te laten beoordelen, deze keer in OpenAI's voordeel.
OpenAI heeft ook kritiek op de toezichthouders zelf. Kwon suggereerde in de brief dat de kantoren van de attorneys general "did not thoroughly investigate OpenAI's plan to recapitalize and merely relied on promises about what OpenAI will do in the future." Dat is een opvallend schot voor de boeg richting de instanties die OpenAI nu zelf om hulp vraagt.
Wat Musk eist, en waarom
Musk co-foundde OpenAI in 2015, samen met Sam Altman en anderen. In 2018 verliet hij het bestuur. In 2023 richtte hij xAI op, de concurrent met chatbot Grok. In 2024 diende hij de rechtszaak in.
Zijn juridische argument is dat OpenAI en Sam Altman de oprichtingsmissie hebben geschonden door het bedrijf te herstructureren naar een for-profit entiteit, met Microsoft als grote financier. OpenAI voltooide die herstructurering in oktober 2025. Musk eist een schadevergoeding van $134 miljard, zowel van OpenAI als van Microsoft.
Die claim heeft één merkwaardige echo. Begin 2025 deed Musk een bod van $97,4 miljard op de activa van OpenAI's nonprofit-tak, een bod dat OpenAI direct afwees. De schadeclaim overtreft dat bod met ruim een derde. De vraag die dit oproept: probeert Musk via de rechtbank te verkrijgen wat hij via een overname niet kon bemachtigen?
Kwon formuleert het in de brief scherp: "Mr Musk's lawsuit is not just against OpenAI; it is about whether there is room in the industry for a company subject to the mission and structure outlined in the October agreements, or whether that ground must be ceded to Mr Musk and his co-conspirators."
De Zuckerberg-episode: een mislukte coalitiepoging
Uit eerdere rechtbankstukken van OpenAI blijkt dat Musk ook Mark Zuckerberg probeerde te rekruteren voor zijn consortium-bod op OpenAI. Zuckerberg wees dat verzoek af. Meta, dat zelf stevig investeert in AI-ontwikkeling via zijn eigen modellen, koos er niet voor om aan te sluiten bij Musks campagne tegen OpenAI.
Dat detail is relevant. Het illustreert hoe Musk probeerde een bredere coalitie te bouwen om OpenAI's conversie te blokkeren of terug te draaien, en hoe die poging strandde. Tegelijk laat het zien hoe de AI-industrie intern verdeeld is: ook de grote tech-spelers kiezen positie in dit conflict, al is dat niet altijd expliciet.
Wat er echt op het spel staat
De financiële stakes zijn enorm. Een claim van meer dan $100 miljard tegen de nonprofit foundation zou de organisatie, in OpenAI's eigen woorden, "cripple", effectief verlammen. Maar het geld is niet het enige wat telt.
OpenAI's for-profit conversie is het hartstuk van haar groeistrategie. Het bedrijf heeft miljarden nodig voor infrastructuur, rekenkracht en talent. Die kapitaalstromen zijn alleen mogelijk in een for-profit structuur. Als de rechtbank zou oordelen dat de conversie de oprichtingsmissie heeft geschonden, raken niet alleen OpenAI's plannen in gevaar, maar ook de precedentwerking voor andere AI-bedrijven die vergelijkbare structuren overwegen.
Musk, als oprichter van xAI, heeft een evident belang bij een verzwakt OpenAI. Dat maakt zijn juridische aanval dubbel van aard: hij opereert tegelijkertijd als concurrent die marktaandeel wil veroveren, en als procespartij die zijn voormalige organisatie juridisch wil uitputten. OpenAI benadrukt dat dualiteit expliciet in haar brief aan de attorneys general.
| Musk | OpenAI | |
|---|---|---|
| Rol in conflict | Procespartij + concurrent (xAI) | Verweerder + offensief (brief AG's) |
| Financieel belang | $134 miljard claim | Bescherming for-profit structuur |
| Strategisch belang | Controle over AI-toekomst | Legitimiteit herstructurering |
| Mislukte zet | Consortium-bod $97,4 miljard afgewezen | AG-onderzoek eerder niet grondig genoeg |
Vooruitblik
De trial tussen Musk en OpenAI staat gepland voor april 2026. De brief aan de attorneys general van Californië en Delaware is een preemptieve zet om de juridische druk op Musk te vergroten voordat de jury zich over de zaak buigt. Of de AG's daadwerkelijk een onderzoek openen, is nog niet bekend. Wat vaststaat: beide partijen verhogen de inzet in een conflict dat de AI-industrie nog maanden, zo niet jaren, zal bezighouden.
Bronnen: OpenAI (brief Jason Kwon aan AG's Californië en Delaware, 6 april 2026), Channel News Asia, The Straits Times
Dit artikel is uitsluitend bedoeld ter informatie en vormt geen financieel, beleggings- of fiscaal advies. Today in Finance is geen beleggingsonderneming en beschikt niet over een vergunning als bedoeld in de Wet op het financieel toezicht (Wft). Raadpleeg altijd een gekwalificeerd financieel adviseur voordat je financiële beslissingen neemt. Today in Finance is niet aansprakelijk voor beslissingen genomen op basis van deze informatie.
