OpenAI verliest grip op de AI-markt: 20 procentpunt marktaandeel weg, tekort van $14 miljard

De onderneming die generatieve AI mainstream maakte, staat voor drie samenkomende problemen tegelijk: het marktaandeel verdampt, gebruikers lopen weg en de financiële structuur is structureel onhoudbaar. Voor OpenAI is 2026 vooralsnog geen triomfjaar.

Drie problemen tegelijk

ChatGPT verloor 20 procentpunt marktaandeel in de generatieve AI-markt, blijkt uit gegevens die de Koreaanse kwaliteitskrant Chosun Ilbo publiceerde. Tegelijkertijd daalde het gebruikersaantal met 22% in zes weken, een daling die in dit tempo uitzonderlijk snel is voor een platform dat jarenlang groeide. En dan is er het financiële plaatje: OpenAI verdient geld, maar geeft structureel meer uit dan het binnenhaalt, met een verwacht tekort van $14 miljard als gevolg.

Elk van deze drie problemen afzonderlijk zou te managen zijn. Samen vertellen ze een ander verhaal.

Hoe het marktaandeel verdween

OpenAI domineerde de generatieve AI-markt vrijwel onbetwist sinds de lancering van ChatGPT eind 2022. Vanuit een dominante positie, vermoedelijk ruim boven de 60% van het totale gebruik in dit segment, is het bedrijf teruggevallen door gecoördineerde concurrentiedruk vanuit twee richtingen.

Google schaalde zijn Gemini-platform in 2025 en 2026 agressief op, geïntegreerd in het gehele Google-ecosysteem van zoeken tot kantoorpakketten. De distributievoordelen die Google daarmee heeft, zijn structureel: honderden miljoenen gebruikers komen elke dag al in contact met Google-producten, zonder dat ze actief naar een alternatief hoeven te zoeken.

xAI, het AI-bedrijf van Elon Musk, lanceerde Grok als directe concurrent en profiteert van integratie in het X-platform. Musk wist een gebruikersbasis te mobiliseren die ideologisch en sociaal gebonden is aan zijn ecosysteem.

Het resultaat is dat de 'winner takes all'-verwachting die lange tijd dominant was in de analyse van de AI-markt, niet uitkomt. Generatieve AI ontwikkelt zich eerder als een gefragmenteerde markt met meerdere grote spelers, vergelijkbaar met hoe zoekmachines of cloudinfrastructuur evolueerden.

De financiële logica klopt niet

De kernvraag voor OpenAI is al langer: wanneer slaat groei om in winstgevendheid? Het antwoord verschuift steeds verder naar de toekomst. De kosten van het trainen van grote taalmodellen en het afhandelen van miljarden inferentie-verzoeken per dag stijgen sneller dan de inkomsten uit abonnementen en API-toegang.

OpenAI haalde tussen 2024 en 2026 meerdere grote investeringsrondes op, onder meer van Microsoft en SoftBank, maar externe financiering is geen verdienmodel. Een verwacht tekort van $14 miljard laat zien dat de kloof tussen kosten en inkomsten vooralsnog groeit in plaats van krimpt.

Dit patroon is niet uniek voor OpenAI. Alibaba rapporteerde op 27 maart een winstdaling van 66% als direct gevolg van zijn eigen AI-investeringen. Twee van de grootste namen in de mondiale technologiesector, aan twee kanten van de wereld, laten hetzelfde zien: massieve AI-uitgaven wegen zwaarder op de resultaten dan de inkomsten die ze genereren.

Wat dit zegt over de sector

De bredere implicatie is ongemakkelijk voor iedereen die in de AI-sector heeft geïnvesteerd op basis van de verwachting dat de marktleider vroeg of laat een monopolistisch rendement zou realiseren.

OpenAI is niet een willekeurig techbedrijf dat de slag heeft gemist. Het is het bedrijf dat de generatieve AI-golf startte, dat de meeste naamsbekendheid heeft, dat het langst de tijd heeft gehad om schaalvoordelen te realiseren. Als zelfs dit bedrijf niet in staat is gebleken een financieel houdbaar model te bouwen terwijl het tegelijkertijd marktaandeel en gebruikers verliest, dan wordt de vraag legitiem of het huidige investeringstempo in de AI-sector als geheel duurzaam is.

De kapitaalintensiteit van generatieve AI is geen tijdelijke overgangsfase. Grotere en betere modellen vereisen structureel meer rekenkracht, meer energie en meer talent. Dat zijn geen kosten die verdwijnen naarmate de markt volwassen wordt; ze groeien mee met de ambities.

Tegelijkertijd is er een asymmetrie in de concurrentiestrijd. Google en xAI beschikken over ingebouwde distributienetwerken die OpenAI moet proberen te repliceren met marketingbudget en partnercontracten. Dat is een kostbaar en structureel nadelig vertrekpunt.

Vooruitblik

OpenAI staat voor keuzes die het bedrijfsmodel fundamenteel raken: kosten snijden in infrastructuur, prijzen verhogen voor gebruikers en zakelijke klanten, of nieuwe investeringsrondes ophalen om de verliezen te dekken. Elke optie heeft zijn eigen risico's in een markt waar concurrenten actief gebruikers proberen te verlokken. De komende kwartaalcijfers en eventuele investeringsaankondigingen zullen laten zien welke richting het management kiest.

Dit artikel is uitsluitend bedoeld ter informatie en vormt geen financieel, beleggings- of fiscaal advies. Today in Finance is geen beleggingsonderneming en beschikt niet over een vergunning als bedoeld in de Wet op het financieel toezicht (Wft). Raadpleeg altijd een gekwalificeerd financieel adviseur voordat je financiële beslissingen neemt. Today in Finance is niet aansprakelijk voor beslissingen genomen op basis van deze informatie.