Nederlandse export groeit licht, maar Taiwan vervangt VS en China als groeipijler

De Nederlandse uitvoerwaarde steeg in 2025 met 1,4% naar €654,8 miljard, blijkt uit voorlopige cijfers van het CBS. Het lijkt op een solide groeicijfer, maar de gemiddelde groeier verbergt een opmerkelijke verschuiving: Taiwan stijgt met €2,6 miljard naar de positie van snelst groeiende exportbestemming, terwijl de uitvoer naar zowel de Verenigde Staten als China flink daalt. Achter die verschuiving schuilt een structureel verhaal over chipapparatuur, exportcontroles en een groeiende concentratie van Nederlandse exportgroei in één sector.

Gematigde groei, maar ver van het record

De totale uitvoerwaarde bedraagt in 2025 €654,8 miljard, tegenover €646,0 miljard in 2024. Een groei van €8,8 miljard dus, maar om de omvang te relativeren: het recordjaar 2022 kende een uitvoer van €723,1 miljard. Dat recordjaar werd aangedreven door de energiecrisis na de Russische inval in Oekraïne, die de handelsprijzen van grondstoffen en fossiele brandstoffen sterk opdreef. Nederland is sindsdien drie jaar bezig die piek te benaderen, zonder dat te bereiken.

Opvallend is dat bij zowel invoer als uitvoer de hogere volumes de lagere handelsprijzen compenseren. De groei komt dus uit meer fysieke handel, niet uit duurdere goederen. De invoerwaarde steeg eveneens met 1,4%, naar €581,9 miljard.

Een andere relevante nuance: van de €8,8 miljard exportgroei is €7,9 miljard afkomstig uit wederuitvoer, goederen die Nederland invoert en vervolgens doorvoert naar andere landen. Slechts €1,0 miljard is toe te schrijven aan in Nederland zelf geproduceerde goederen. De handelsnatie Nederland is dus in de eerste plaats een doorvoernatie, en die rol domineert ook de groeicijfers van 2025.

Taiwan: de snelst groeiende bestemming

De meest opvallende verschuiving in de landenverdeling is de sprong van Taiwan. De uitvoer naar het eiland steeg met €2,6 miljard, de grootste stijging van alle afzonderlijke bestemmingen. Dat overtreft Italië (+€2,5 miljard), Duitsland (+€1,9 miljard) en Polen (+€1,8 miljard).

Wat verscheept Nederland naar Taiwan? Het CBS spreekt van gespecialiseerde machines voor het maken van halfgeleiders en chips. In de context van de Nederlandse maakindustrie is die categorie nauwkeurig te plaatsen: Nederland is wereldwijd de dominante leverancier van lithografiemachines voor chipproductie, een positie die de exportstatistieken naar Taiwan direct kleurt.

Die groei staat niet op zichzelf. Taiwan is het kloppende hart van de mondiale chipproductie: fabrikanten op het eiland produceren het overgrote deel van de geavanceerde halfgeleiders die de wereld draaiende houden. De vraag naar productiemachines blijft navenant hoog, aangedreven door investeringscycli van chipfabrikanten die hun capaciteit uitbreiden.

Tegelijk: minder naar VS en China

Terwijl Taiwan opmarcheert, daalt de uitvoer naar twee van de grootste handelspartners van Nederland.

De exportdaling naar de Verenigde Staten wordt gedreven door minder geraffineerde aardolieproducten. Dat is deels een prijseffect, deels een volumeverschuiving. Maar de timing is relevant: de VS voert in april 2026 nieuwe invoertarieven door op een breed scala aan goederen, een beleidslijn die de handelsrelaties met Europa al maanden onder druk zet. De terugval in olie-export is vooralsnog een sectorspecifiek verhaal, maar het bredere tarievenklimaat werpt zijn schaduw vooruit op de exportcijfers van 2026.

De exportdaling naar China is inhoudelijk pregnanter. Het gaat hier om minder gespecialiseerde machines én minder halfgeleiders. Dat zijn precies de categorieën die de afgelopen jaren onderwerp zijn van exportcontrolediscussies en restricties vanuit de Nederlandse overheid, mede onder druk van de Amerikaanse regering. Nederland beperkt de export van geavanceerde chipmachines naar China actief, een beleid dat zijn neerslag vindt in de handelscijfers. De daling naar China is daarmee geen marktgedreven verschuiving, maar voor een deel de directe uitkomst van geopolitiek beleid.

Een structurele afhankelijkheid tekent zich af

De verschuivingen per bestemmingsland onthullen een patroon dat beleidsmakers en bedrijven scherp in de gaten zouden moeten houden. De exportgroei van Nederland concentreert zich steeds sterker in één categorie, chipproductiemachines, en één bestemming, Taiwan.

Dat is een logisch gevolg van de sterkte van de Nederlandse maakindustrie op dit specifieke terrein. Maar het creëert ook een structurele kwetsbaarheid. Als de geopolitieke spanning rondom Taiwan escaleert, als de investeringscyclus van chipfabrikanten omdraait, of als exportrestricties worden uitgebreid naar Taiwan, dan raakt dat niet een marginale exportstroom, maar het voornaamste groeisegment van de Nederlandse buitenlandse handel.

De breedheid van de handelsstructuur biedt vooralsnog enig tegenwicht. Duitsland (22% van de uitvoerwaarde) en België (11%) vormen samen nog altijd een derde van de totale Nederlandse exportbestemming. Maar de groei komt elders vandaan, en dat elders is steeds smaller.

Voorlopige cijfers

Vooruitblik

De exportcijfers van 2025 zijn een momentopname van een handelseconomie in transitie. Het echte stresstest-moment komt in 2026. De Trump-tarieven die in april van dit jaar worden ingevoerd, zijn nog niet zichtbaar in de jaarcijfers van 2025. Als ze standhouden, en als retaliatiemaatregelen van de EU volgen, dan zullen de exportcijfers naar de VS in 2026 een duidelijker beeld geven van de schade. Het CBS publiceert maandelijkse handelsstatistieken die de eerste signalen zullen bevatten. De jaarrapportage over 2026 zal de balans opmaken.

Bronnen: CBS

Dit artikel is uitsluitend bedoeld ter informatie en vormt geen financieel, beleggings- of fiscaal advies. Today in Finance is geen beleggingsonderneming en beschikt niet over een vergunning als bedoeld in de Wet op het financieel toezicht (Wft). Raadpleeg altijd een gekwalificeerd financieel adviseur voordat je financiële beslissingen neemt. Today in Finance is niet aansprakelijk voor beslissingen genomen op basis van deze informatie.