Nederlandse energie-import: de VS levert meer dan het Midden-Oosten

De Straat van Hormuz staat op springen, de olieprijs noteert $118 per vat en in Azië kunnen mensen niet koken of tanken. Nederland blijft vooralsnog gespaard van leveringsproblemen. De reden daarvoor vertelt een verhaal over een andere afhankelijkheid die minder zichtbaar is, maar minstens zo groot.

De VS als energieleverancier: de cijfers

Ruwe olie-importdata over 2025, afkomstig van het Centraal Bureau voor de Statistiek, laten een opvallend beeld zien. De Verenigde Staten zijn veruit de grootste leverancier van ruwe olie aan Nederland, met een importwaarde van €6,4 miljard over heel 2025.

Het Midden-Oosten speelt in deze ranglijst een bescheiden rol. Saudi-Arabië, traditioneel gezien als een van de dominante olieleveranciers van Europa, levert voor slechts €392 miljoen aan ruwe olie aan Nederland. Irak, op €2,7 miljard het enige Golfland met een significante positie, valt in het niet bij de Amerikaanse export.

Dat beeld geldt niet alleen voor ruwe olie. Ruim 30% van het gas dat in Nederland wordt gebruikt, arriveert in vloeibare vorm (LNG) per tanker vanuit de Verenigde Staten.

Waarom Nederland niet in de kou zit

De huidige crisis in het Midden-Oosten, waarbij Iran aanvallen heeft uitgevoerd op Qatar, Saudi-Arabië en de Verenigde Arabische Emiraten, treft Nederland op leveringszekerheid nauwelijks. De reden is geografisch en logistiek: het gros van de Nederlandse energie-import reist helemaal niet langs de Straat van Hormuz, de zeestraat die nu feitelijk onder druk staat.

De VS, Kazachstan, Noorwegen en het Verenigd Koninkrijk zijn samen goed voor het overgrote deel van de ruwe olie-invoer. Geen van die routes loopt via de Golf. Olie uit Saudi-Arabië, de enige grote Golfleverancier in de top zes, kan bovendien via de Rode Zee worden geëxporteerd en vermijdt de Straat van Hormuz.

Bij olieproducten is het beeld genuanceerder. 14% van de olieproducten die Nederland importeert, komt uit het gebied waar de strijd nu woedt: kerosine uit Koeweit, stookolie voor de scheepvaart uit Saudi-Arabië, diesel uit Qatar. Dat is een beperkt maar niet verwaarloosbaar aandeel, zeker voor sectoren als de luchtvaart en zeevaart.

De klap die Nederland wél voelt, is die op de prijs. Een olieprijs van $118 per vat werkt door in brandstofprijzen, transportkosten en energierekeningen, ook al verandert er niets aan de fysieke leveringsstroom richting Rotterdam. Zoals Thomas eerder analyseerde in De Straat van Hormuz bedreigt ook je boodschappenrekening: het prijsmechanisme op de wereldmarkt maakt lokale leveringszekerheid maar ten dele relevant.

Rotterdam als Europese doorvoerhaven

De importcijfers worden verder gekleurd door de bijzondere positie van Rotterdam. De haven is de grootste energiehaven van Europa. De raffinaderijen van Shell, BP en ExxonMobil zijn via pijpleidingen verbonden met onder meer het Duitse Ruhrgebied. Een deel van de Nederlandse energieimport is dan ook niet bestemd voor binnenlands verbruik, maar voor doorvoer naar omringende landen.

Die hubfunctie versterkt het belang van de Nederlandse import voor de bredere Europese energiezekerheid. Wat Rotterdam binnenkomt, stroomt door naar Duitsland, België en verder. Dat maakt de herkomst van de energie politiek relevant ver buiten de Nederlandse grenzen.

De dubbele afhankelijkheid

Nederland heeft zich via de energiemix grotendeels losgekoppeld van het Hormuz-risico. Maar die bescherming is niet gratis. Ze is gekocht met een andere afhankelijkheid: van de Verenigde Staten.

Meer dan 30% van het binnenlandse gasverbruik komt als LNG uit Amerika. De grootste ruwe olie-leverancier is Amerikaans. In een normaal geopolitiek klimaat is dat een comfortabele positie: de VS is een stabiele, grote producent met een belang bij export.

Maar het klimaat is niet normaal. Trump heeft Iran een 48-uurs ultimatum gesteld en dreigt met militaire actie. Diezelfde president heeft eerder energierelaties ingezet als geopolitiek instrument. De vraag die dit opwerpt, is niet hypothetisch: wat als de VS hun LNG-export richting Europa beperken, als onderdeel van sanctiebeleid, als handelsdreigemiddel, of als reactie op Europese beleidskeuzes die Washington niet welgevallig zijn?

Nederland zou dan niet een prijs- maar een leveringsprobleem hebben. En de importdiversificatie die het nu beschermt tegen de Hormuz-crisis zou onvoldoende zijn om dat op te vangen. De afhankelijkheid van de VS is structureel ingebed in de Nederlandse en Europese energiehuishouding, dieper dan de Midden-Oosten-afhankelijkheid ooit was in de afgelopen jaren.

Dit is geen pessimistisch scenario, maar een structureel risico dat de data zichtbaar maken. Energiepolitiek is geopolitiek, en de leverancier die Nederland het meest beschermt tegen de huidige crisis is dezelfde leverancier die het meest directe invloed uitoefent op de regio waar die crisis plaatsvindt.

Vooruitblik

De komende weken zijn cruciaal. Als de spanningen in de Golf escaleren en het Trump-ultimatum leidt tot verdere militaire actie, stijgt de druk op de wereldolieprijs verder, ook al blijven de Nederlandse leveringsstromen intact. Tegelijkertijd zal de discussie over Europese energieonafhankelijkheid, die na de Russische invasie van Oekraïne in 2022 op gang kwam, een nieuwe dimensie krijgen: niet alleen minder afhankelijk van instabiele regio's, maar ook minder afhankelijk van één dominante leverancier.

Dit artikel is uitsluitend bedoeld ter informatie en vormt geen financieel, beleggings- of fiscaal advies. Today in Finance is geen beleggingsonderneming en beschikt niet over een vergunning als bedoeld in de Wet op het financieel toezicht (Wft). Raadpleeg altijd een gekwalificeerd financieel adviseur voordat je financiële beslissingen neemt. Today in Finance is niet aansprakelijk voor beslissingen genomen op basis van deze informatie.