Nederlanders verliezen vertrouwen: wat de Iran-oorlog met jouw portemonnee doet
De Iran-oorlog raakt nu ook de Nederlandse portemonnee. Energieprijzen stijgen, het consumentenvertrouwen daalt naar het laagste punt in bijna vier jaar. Wat betekent dit voor jouw rekeningen?
Het gevoel dat er iets groots staat te gebeuren, is terug. Sinds de VS en Israël eind februari aanvallen uitvoerden op Iran, is de stemming onder Nederlandse consumenten in rap tempo omgeslagen. De vertrouwensgraadmeter van het CBS laat in maart de grootste daling zien in bijna vier jaar: het cijfer zakte van -24 in februari naar -30. Vooral het oordeel over het algehele economische klimaat is omlaag gegaan, en mensen vinden de tijd nu ook ongunstiger voor het doen van grote aankopen.
Dat is geen toeval. Het zijn de pompprijzen die het eerst worden gevoeld.
Straat van Hormuz als sluisdeur van de wereldeconomie
De oorzaak ligt duizenden kilometers verderop, maar de rekening komt hier. Door de oorlog in het Midden-Oosten is de Straat van Hormuz praktisch geblokkeerd, en worden aanvallen uitgevoerd op energiefaciliteiten in de regio. Het gevolg is een schokgolf door de energiemarkt.
De olieprijs lag op 19 maart ruim boven de 100 dollar per vat en de gasprijs boven de 60 euro per megawattuur, een stijging van respectievelijk circa 45% en 100% ten opzichte van eind februari. Ter vergelijking: na de Russische inval in Oekraïne in 2022 steeg de gasprijs uiteindelijk met meer dan 250%. We zijn er nog niet, maar de richting is dezelfde.
De gasvoorraad in Nederland was bovendien nog nooit zo laag als nu op dit moment van het jaar. De Gasunie verwacht geen tekorten, maar het aanvullen van de reserves zal door de onrust duur uitpakken en die kosten werken door.
Wat dit concreet betekent voor je rekeningen
In Nederland merken consumenten de energiecrisis al aan de pomp, waar de adviesprijzen voor diesel en benzine tot recordhoogtes zijn opgelopen. Ook dreigen de energierekeningen van Nederlanders op te lopen door een flinke toename van de gasprijzen.
Maar daarmee is het verhaal nog niet klaar. Als de hogere energieprijzen aanhouden, ontkomen voedingsmiddelenproducenten er niet aan om hogere kosten, denk aan kunstmest en verpakkingen, door te belasten. Door termijncontracten en onderhandelingen met supermarktinkopers kan het drie tot negen maanden duren voor we de impact op consumentenprijzen zien aldus Rabobank. De supermarkt volgt de beurs altijd, alleen met vertraging.
De Nederlandsche Bank heeft de cijfers doorgerekend. In een ongunstig scenario valt de economische groei dit jaar een half procentpunt lager uit, loopt de werkloosheid op en krijgt het consumentenvertrouwen een verdere knauw. De inflatie neemt sterk toe doordat de energieprijzen langduriger op een hoog niveau liggen en doorwerken in de prijzen van andere goederen en diensten.
Kabinet aarzelt, ECB kijkt toe
Het kabinet-Jetten heeft vooralsnog geen noodmaatregelen aangekondigd. Wel worden scenario's verkend: een energietoeslag, tijdelijk lagere energiebelasting en brandstofaccijnzen, hogere huurtoeslag en een verhoging van het minimumloon liggen op tafel, maar voorlopig grijpt de regering nog niet in.
Ook de Europese Centrale Bank houdt de vinger aan de pols. Een zwakker sentiment kan de groeiprognoses temperen, al wacht de ECB vermoedelijk af tot duidelijker wordt of de olieprijzen structureel hoog blijven. Een renteverlaging die eerder dit jaar nog voor de hand lag, staat nu opnieuw ter discussie: lagere rentes stimuleren de economie, maar zijn moeilijk te rechtvaardigen als de inflatie weer oploopt.
Recessie? Nog niet, maar het risico groeit
Het CPB raamt de Nederlandse economische groei voor 2026 nog altijd op 1,4%. Uit de berekeningen van DNB blijkt dat het negatieve effect van de hoge energieprijzen op besteedbare inkomens lager is dan tijdens de energiecrisis van 2022; de economie is weerbaarder geworden, onder meer door betere energie-isolatie en meer hernieuwbare opwek. Maar dat biedt geen volledige bescherming.
Meer terughoudendheid bij consumenten en hogere benzineprijzen kunnen de bodem onder het toch al broze vraagherstel wegslaan waarschuwt Rabobank. De Nederlandse consument geeft nog wel uit, maar het gevoel dat dit niet lang meer kan is terug van weggeweest.
Hoelang de onrust aanhoudt, is de grote onbekende. Trump liet doorschemeren dat de operatie nog vier tot vijf weken zou kunnen duren. Elke week die verstrijkt zonder de-escalatie, is een week dat de druk op energieprijzen, inflatie en consumentenvertrouwen verder oploopt.
Dit artikel is uitsluitend bedoeld ter informatie en vormt geen financieel, beleggings- of fiscaal advies. Today in Finance is geen beleggingsonderneming en beschikt niet over een vergunning als bedoeld in de Wet op het financieel toezicht (Wft). Raadpleeg altijd een gekwalificeerd financieel adviseur voordat je financiële beslissingen neemt. Today in Finance is niet aansprakelijk voor beslissingen genomen op basis van deze informatie.
