Europa dacht voorbereid te zijn op een energiecrisis. Hormuz bewijst het tegendeel.

Na de Russische invasie van Oekraïne investeerde Europa massaal in nieuwe LNG-terminals, sloot nieuwe leveringscontracten af en verminderde de afhankelijkheid van Russisch gas stap voor stap. De les was geleerd, zo leek het. Maar de dreiging rondom de Straat van Hormuz laat zien dat energiezekerheid een stuk fragiel blijft, en dat jouw energierekening opnieuw in de vuurlinie ligt.

Waarom is de Hormuz-dreiging zo'n probleem?

De Straat van Hormuz is een van de kritiekste energiepunten ter wereld. Door dit smalle zeekanaal, ingeklemd tussen Iran en Oman, stroomt een groot deel van de mondiale olie- en LNG-export vanuit het Midden-Oosten. Als dat kanaal verstoord raakt, of zelfs maar dreigt verstoord te raken, schiet de prijs van vloeibaar aardgas omhoog.

Precies dat gebeurt nu. Het aanhoudende conflict rondom Iran zet de aanvoerroutes via Hormuz onder druk. Tankers mijden het gebied of betalen fors hogere verzekeringspremies. Dat maakt LNG duurder, nog vóórdat het in een Europese haven aankomt.

Waarom is Europa kwetsbaar, ondanks alle voorbereiding?

Hier zit de pijnlijke ironie. Europa heeft zijn huiswerk gedaan: LNG-terminals in Nederland, Duitsland en België, nieuwe leveringscontracten met de VS, Noorwegen en Qatar. Maar twee factoren maken de situatie nu potentieel kwetsbaarder dan tijdens de Oekraïne-crisis van 2022.

Ten eerste: de gasreserves zijn ongewoon laag. Normaal gaan Europese landen de zomer in met de opdracht om reserves aan te vullen voor de volgende winter. Maar de opslagtanks staan er nu al magerder voor dan gebruikelijk voor deze tijd van het jaar, zo laten de data van Gas Infrastructure Europe (AGSI+) zien. Er is dus minder buffer om een schok op te vangen.

Ten tweede: concurrentie met Azië. Europa is niet de enige regio die LNG-opslagtanks wil vullen. Japan, Zuid-Korea en China doen mee aan dezelfde veiling. Als Hormuz-verstoring het aanbod verkrapt, bieden Europese en Aziatische afnemers tegen elkaar op. De prijzen stijgen, en Europa verliest die biedstrijd niet altijd.

Wat betekent dit voor jouw energierekening?

Directe, harde cijfers voor de komende maanden zijn er nog niet. Maar het mechanisme is helder: minder aanbod plus hogere inkoopprijzen voor LNG betekent hogere groothandelsprijzen voor gas. En hogere gasprijzen werken vrijwel altijd door in de elektriciteitsrekening, omdat gascentrales in Europa nog altijd een grote rol spelen in de stroomopwekking.

Consumenten met een variabel energiecontract zijn het meest direct kwetsbaar. Stijgen de groothandelsprijzen fors, dan volgt hun maandelijks voorschot. Wie een vast contract heeft, is tijdelijk beschermd, maar betaalt bij verlenging mogelijk een hogere prijs.

Overheden zijn zich bewust van dit risico. Na de ervaringen van 2022 hebben meerdere EU-lidstaten noodmechanismen klaarstaan: prijsplafonds, subsidies of noodfondsen voor kwetsbare huishoudens. Of en wanneer die worden ingezet, hangt af van hoe de prijzen zich de komende weken ontwikkelen.

Wat kun je doen?

• Controleer je contract. Heb je een variabel contract, dan loop je het meeste risico bij verdere prijsstijgingen. Vergelijk via je energieleverancier of een onafhankelijke vergelijkingssite of een vast tarief nu voordeliger is. Raadpleeg een energieadviseur bij twijfel.
• Houd je maandelijks voorschot in de gaten. Energieleveranciers passen voorschotten aan op basis van verwachte prijzen. Een hogere nota kan eerder komen dan je denkt.
• Volg de opslagcijfers. Gas Infrastructure Europe publiceert wekelijks de Europese opslagdata via AGSI+. Die cijfers geven een vroeg signaal of de situatie verslechtert of stabiliseert.

Wat volgt?

Gas Infrastructure Europe werkt de Europese opslagdata wekelijks bij op AGSI+. De EU-energieministers overleggen regelmatig over coördinatie van de gasinkoop en noodmaatregelen. De komende weken zijn cruciaal: als Europese landen er niet in slagen om vóór de zomer de reserves aan te vullen, wordt de situatie richting de winter 2026/2027 aanmerkelijk gespannener. Houd het nieuws uit het Midden-Oosten én de opslagcijfers goed in de gaten.

Dit artikel is uitsluitend bedoeld ter informatie en vormt geen financieel, beleggings- of fiscaal advies. Today in Finance is geen beleggingsonderneming en beschikt niet over een vergunning als bedoeld in de Wet op het financieel toezicht (Wft). Raadpleeg altijd een gekwalificeerd financieel adviseur voordat je financiële beslissingen neemt. Today in Finance is niet aansprakelijk voor beslissingen genomen op basis van deze informatie.