Golfstaten noemen Hormuz-blokkade 'economisch terrorisme': wat de diplomatieke escalatie betekent

Voor het eerst in de moderne geschiedenis van het Golfregio-conflict noemen de grootste olieproducenten ter wereld Irans acties bij Hormuz publiekelijk 'economisch terrorisme.' Dat is niet alleen een retorische opschaling. Het collectieve vertrek van drie CEO's uit het belangrijkste energiecongres ter wereld stuurt een diplomatiek signaal dat de veiligheidssituatie zo ernstig is dat de gebruikelijke handelsdiplomatie heeft plaatsgemaakt voor openlijke confrontatie.

Al Jaber breekt het stilzwijgen

Sultan Ahmed Al Jaber, CEO van Abu Dhabi National Oil Company (ADNOC), sprak maandag 23 maart via een videoboodschap op CERAWeek by S&P Global in Houston. Hij had fysiek aanwezig moeten zijn op wat doorgaans het Davos van de energiesector is. De oorlog maakte dat onmogelijk.

Zijn boodschap was onmiskenbaar direct: "Let me be absolutely clear, weaponizing the Strait of Hormuz is not an act of aggression against one nation. It is economic terrorism against every nation, and no country should be allowed to hold Hormuz hostage — not now, not ever."

De term 'economisch terrorisme' is in dit verband historisch uitzonderlijk. Golfstaten hebben Iran traditioneel bekritiseerd achter gesloten deuren, via diplomatieke kanalen, of hooguit in vage bewoordingen. Een zittend CEO van een staatsenergiebedrijf die Iran in publieke termen als economische terreurstaat bestempelt, markeert een breuk met decennialange terughoudendheid.

ADNOC is, via Abu Dhabi, een van de grootste oliebedrijven ter wereld en de ruggengraat van de energieproductie van de Emiraten. Al Jaber spreekt dus niet als individuele executive. Hij spreekt namens een staat.

Het onderscheid dat ertoe doet: supply versus security

Al Jaber voegde een tweede, minstens even belangrijk statement toe: "While we all appreciate all efforts to stabilize markets and reduce prices, let us be clear — this is not a supply issue. It is a security issue and has only one durable answer — keeping the Strait open."

Dit onderscheid is cruciaal voor iedereen die de oliemarkt analyseert. Zoals ik beschreef in mijn stuk over de twee-weken-deadline van corporate Amerika (22 maart), is het tankerverkeer door de Straat van Hormuz sinds de Iraanse vergeldingsaanvallen volledig stilgevallen. Circa 20% van de wereldwijde olie- en LNG-aanvoer passeerde die straat voordat het conflict begon.

De logische reflex van oliemarkten bij dreigende schaarste is te verwachten dat OPEC+ de productie verhoogt om prijsstijgingen te dempen. Al Jaber sluit die reflex expliciet kort: meer pompvolume lost niets op als tankers niet veilig door de Straat kunnen varen. Een vat olie dat niet verscheept kan worden, heeft geen marktprijs. Het heeft geen bestemmeling.

Dit impliceert dat zolang de Straat feitelijk geblokkeerd blijft, geen enkele productiecapaciteitsmaatregel van OPEC+ de mondiale energiemarkt kan normaliseren. De variabele die telt, is niet het aanbod maar de doorgang. En die doorgang is een militair-politiek vraagstuk, geen economisch.

Drie lege stoelen in Houston

De retorische escalatie van Al Jaber staat niet op zichzelf. Twee andere CEO's van de grootste Golfproducenten trekken zich eveneens terug uit CERAWeek.

Shaikh Nawaf S. Al-Sabah, CEO van Kuwait Petroleum Corporation, annuleerde zijn fysieke optreden voor dinsdag 25 maart. Hij spreekt virtueel. Amin Nasser, CEO van Saudi Aramco, trok zich volledig terug uit de conferentie.

Drie CEO's van de drie grootste Golfproducenten, gelijktijdig afwezig of virtueel op het meest prominente energiecongres ter wereld. Dat is in eerdere edities van CERAWeek niet voorgekomen.

CERAWeek is niet zomaar een branchebijeenkomst. Het is de plek waar de energiesector zijn sociale en zakelijke verbanden onderhoudt, deals worden voorbereid, en ministers met CEO's spreken. Fysieke aanwezigheid is een statement op zichzelf. Afwezigheid evenzeer.

De verklaring is tweeledig. Enerzijds is er de praktische veiligheidsoverweging: in een regio die door directe militaire confrontatie wordt getroffen, wil geen enkel staatsbedrijf zijn topman op een intercontinentale vlucht zetten als de situatie snel kan verslechteren. Anderzijds is er de diplomatieke boodschap aan de internationale gemeenschap: de situatie in de Golf is zo ernstig dat de normale modus van internationaal zakendoen niet langer geldt.

Diplomatieke verhoudingen rondom Hormuz verschuiven

In mijn eerdere analyse van de Netanyahu-koppeling (22 maart) beschreef ik hoe Israël zijn steun aan de VS-aanvallen direct koppelt aan de heropening van de Straat. De Golfstaten voegen nu een eigen dimensie toe aan die druk.

Door de blokkade publiekelijk als terrorisme te benoemen, positioneren Abu Dhabi, Kuwait en Saudi-Arabië zich niet langer als neutrale regionale actoren die gespannen toekijken. Ze plaatsen zich expliciet aan de kant van het internationale systeem dat vrije scheepvaart als norm verdedigt. Dat heeft diplomatieke consequenties.

Iran wordt hiermee in een positie gebracht waarbij de vergelding voor de VS-Israëlische aanvallen op 28 februari niet alleen als conflict met twee westerse mogendheden wordt geframed, maar als aanval op de economische belangen van elke natie die afhankelijk is van de Hormuz-doorgang. De cirkel van betrokken partijen wordt daarmee expliciet verbreed.

Of dit de druk op Iran vergroot om de blokkade te beëindigen, of juist verdere verharding uitlokt, is een politieke kwestie waarover geen uitspraken te doen zijn op basis van de huidige informatie. Wat vaststaat: de Golfstaten spelen niet langer stilzwijgend mee.

Wat volgt

Shaikh Nawaf S. Al-Sabah spreekt dinsdag 25 maart virtueel op CERAWeek. Zijn uitspraken zullen indicatief zijn voor hoe eensgezind de Golfstaten de taal van Al Jaber overnemen. Tegelijkertijd blijft de militaire situatie in en rond de Straat van Hormuz de bepalende variabele. Zolang er geen hervatting van tankerverkeer plaatsvindt, houdt de door Al Jaber gestelde diagnose stand: dit is een beveiligingsvraagstuk, niet een productievraagstuk.

Dit artikel is uitsluitend bedoeld ter informatie en vormt geen financieel, beleggings- of fiscaal advies. Today in Finance is geen beleggingsonderneming en beschikt niet over een vergunning als bedoeld in de Wet op het financieel toezicht (Wft). Raadpleeg altijd een gekwalificeerd financieel adviseur voordat je financiele beslissingen neemt. Today in Finance is niet aansprakelijk voor beslissingen genomen op basis van deze informatie.