Gasvoorraad op historisch dieptepunt: €8 miljard van jouw geld om de opslagen te vullen

De Nederlandse gasbergingen zijn nagenoeg leeg. Met een vulgraad van circa 5% staan de opslagen op een historisch dieptepunt, en het vulseizoen begint nu in april. Staatsbedrijf EBN (Energie Beheer Nederland) gaat de komende maanden gas inkopen om die bergingen aan te vullen, met een budget van maar liefst €8 miljard geleend van de overheid. Jij, als belastingbetaler, draagt dat risico mee.

Hoe werkt het vulsysteem eigenlijk?

Elk jaar doorlopen de Nederlandse gasbergingen een vaste cyclus. In de zomer, van april tot en met oktober, wordt gas ingekocht en opgeslagen. In de winter, als de vraag hoog is, wordt datzelfde gas weer verkocht aan de markt. EBN doet dit samen met commerciële marktpartijen en fungeert daarbij als strategische speler namens de staat.

De gedachte achter dit systeem is simpel: door gas op te slaan wanneer de prijzen relatief laag zijn, kun je in de winter het aanbod op de markt vergroten en daarmee prijspieken dempen. De gasbergingen dienen tegelijk als veiligheidsnet bij plotselinge tekorten, zoals een koude winter of een onderbreking in de aanvoer.

Maar dit jaar loopt die logica flink door de war. De bergingen zijn ongewoon leeg, de prijzen zijn ongewoon hoog, en het budget dat EBN nodig heeft is groter dan ooit.

Waarom is dit jaar zo anders?

De 5% vulgraad is zonder precedent. In voorgaande jaren lagen de bergingen aan het einde van de winter nooit zo laag als nu. Dat betekent dat EBN dit seizoen veel meer gas moet inkopen dan normaal, om de bergingen op tijd te vullen voor de volgende winter.

Daar komt bij dat energieprijzen momenteel hoog staan. De geopolitieke spanning rond Iran en stijgende olieprijzen drukken op de gehele energiemarkt. Today in Finance schreef eerder al over hoe die hogere energieprijzen doorwerken op je dagelijkse kosten, van benzine tot je energierekening. Die context maakt het EBN-verhaal directer voelbaar: het gas dat nu wordt ingekocht, is duur gas.

Tweede Kamerlid Hidde Heutink (Groep Markuszower) noemde het in het recente Kamerdebat over de economische gevolgen van de oorlog dan ook "heel erg duur" om nu in te kopen. Zijn zorg: als het gas in de winter niet voor dezelfde prijs of hoger kan worden verkocht, draait de belastingbetaler op voor het verschil.

Wat is het financiële risico voor jou?

Het kernrisico zit in de prijs. EBN koopt nu gas in tegen de huidige dagprijs, die hoog is. Dat gas wordt in de winter weer verkocht. Als de gasprijs dan lager ligt dan de inkoopprijs, maakt EBN verlies op die transactie.

Dat verlies valt uiteindelijk toe aan de schatkist, want EBN is een staatsbedrijf en de €8 miljard is een lening van de overheid. Concreet: als EBN gemiddeld 10% verlies zou maken op het totale budget, gaat het om €800 miljoen dat niet terugkomt naar de staatskas. Dat is geen voorspelling, maar een illustratie van de schaal van het risico.

Het omgekeerde scenario is ook mogelijk: als winterprijzen hoog blijven of verder stijgen, verdient EBN een marge en wordt de lening volledig terugbetaald, met eventueel rendement. De uitkomst hangt af van hoe de gasprijs zich ontwikkelt in de komende maanden.

Waarom toch doorgaan?

Minister van Klimaat Stientje van Veldhoven liet duidelijk weten dat het "allerbelangrijkste" is om ervoor te zorgen dat er niet te weinig gas in de opslag komt te zitten. Europese lidstaten hebben gezamenlijk afgesproken dat de bergingen voldoende gevuld moeten zijn vóór de winter.

Die afspraken zijn niet vrijblijvend. Een ondervulde berg betekent kwetsbaarheid: voor consumenten, voor bedrijven en voor de bredere Europese energiemarkt. Als Nederland te weinig gas heeft bij een koude winter of een nieuwe aanvoeronderbreking, zijn de gevolgen aanzienlijk groter dan de eventuele kosten van duur inkopen nu.

Het is dus een bewuste afweging: financieel risico accepteren om bevoorradingszekerheid te garanderen.

Wat kun je hier zelf mee?

Als individuele belastingbetaler heb je geen directe knop om aan te draaien, maar er zijn wel dingen om in de gaten te houden:

• Energiecontract: Als je nu nog op een variabel contract zit, kan het lonen om goed te vergelijken. Hoge inkoopprijzen voor EBN kunnen doorsijpelen in hogere tarieven voor consumenten later dit jaar.
• Volg de vulgraad: Via ned.nl is de actuele vulgraad van de Nederlandse gasbergingen te volgen. Hoe sneller de bergingen vollopen, hoe kleiner het risico op schaarste in de winter.
• Politiek debat: Dit onderwerp is actief in de Tweede Kamer. Als je wilt weten hoe partijen hierover denken, is het Kamerdebat over de economische gevolgen van de oorlog het meest recente aanknopingspunt.

Raadpleeg altijd een energieadviseur of financieel adviseur als je overweegt je energiecontract aan te passen.

Wat volgt?

Het vulseizoen is nu begonnen. In de komende weken wordt duidelijk hoe snel EBN gas weet in te kopen en of het budget van €8 miljard toereikend is. Later dit jaar, richting oktober, wordt helder hoeveel er daadwerkelijk is ingekocht en tegen welke gemiddelde prijs. Pas in de winter, als het gas ook weer verkocht wordt, is te berekenen of de schatkist winst of verlies heeft gemaakt. Volg de vulgraad via EBN en ned.nl voor de meest actuele stand van zaken.

Bronnen: EBN (Energie Beheer Nederland), ned.nl (Gasopslagen Nederland)

Dit artikel is uitsluitend bedoeld ter informatie en vormt geen financieel, beleggings- of fiscaal advies. Today in Finance is geen beleggingsonderneming en beschikt niet over een vergunning als bedoeld in de Wet op het financieel toezicht (Wft). Raadpleeg altijd een gekwalificeerd financieel adviseur voordat je financiële beslissingen neemt. Today in Finance is niet aansprakelijk voor beslissingen genomen op basis van deze informatie.