EU-energiecommissaris: hoge energieprijzen blijven, ook na vrede met Iran
EU-commissaris Jørgensen waarschuwt dat gas- en olieprijzen structureel hoog blijven. Brussel bereidt een beleidspakket voor, maar normalisering is nog niet in zicht.
Gasprijzen in Europa liggen circa 70% hoger dan voor het begin van de oorlog. Olieprijzen zijn met circa 60% gestegen. En volgens EU-energiecommissaris Dan Jørgensen verandert een vredesakkoord met Iran daar niets aan. Zijn boodschap aan de EU-energieministers, dinsdag 1 april 2026: normalisering is voorlopig niet aan de orde.
Daarmee sluit Brussel aan bij de waarschuwing die het IMF vorige week afgaf en bevestigt de EU op beleidsniveau dat de prijsdruk geen tijdelijk fenomeen is. Dat heeft directe gevolgen voor huishoudens, bedrijven en de Europese economie als geheel.
Jørgensens structurele waarschuwing
Jørgensen was dinsdag helder tijdens de persconferentie na afloop van de bijeenkomst van EU-energieministers. "What I find extremely important is to state as clearly as I can that even if that peace is here tomorrow, still we will not go back to normal in the foreseeable future."
De commissaris noemde geen actuele tekorten aan olie- en gasvoorraden in de 27 lidstaten, maar signaleerde wel druk op diesel- en vliegtuigbrandstofvoorraden. Bovendien ziet Brussel toenemende beperkingen op mondiale gasmarkten die doorwerken in elektriciteitsprijzen. Dat laatste raakt huishoudens en energie-intensieve industrie direct.
De rekening is concreet: de EU-importkosten voor fossiele brandstoffen zijn volgens Jørgensen met €14 miljard gestegen sinds het begin van het conflict. Dat geld verlaat de Europese economie en verdwijnt naar producerende landen.
Het beleidspakket dat Brussel voorbereidt
De Europese Commissie werkt aan een zogeheten "toolbox" van maatregelen. Een exacte datum voor publicatie noemde Jørgensen niet, maar "quite soon" suggereert de komende weken. Het pakket bevat drie lagen.
Ontkoppeling gas en elektriciteit. De Commissie wil het voor lidstaten makkelijker maken om gasprijzen los te koppelen van elektriciteitsprijzen. Dat klinkt technisch, maar is het hart van het Europese energieprijsprobleem: in het huidige marktontwerp bepaalt de duurste eenheid energie (vaak gas) de prijs voor de hele elektriciteitsmarkt. Bij hoge gasprijzen stijgt de stroomprijs dus mee, ook als het merendeel van de stroom via goedkopere bronnen wordt opgewekt.
Verlaging van elektriciteitsbelastingen. Commissievoorzitter Ursula von der Leyen heeft een verlaging van elektriciteitsbelastingen voorgesteld als directe lastenverlichting voor consumenten en bedrijven.
Mogelijke windfall tax. Een eenmalige belasting op bedrijven die buitensporige winsten boeken door de hoge energieprijzen blijft op tafel. Jørgensen verwacht geen herhaling van de aardgascrisis van 2022, maar sluit een windfall tax niet uit: "remains a possibility." De les uit 2022 zit kennelijk nog vers in het geheugen: energiebedrijven boekten toen recordwinsten terwijl huishoudens moeite hadden de rekening te betalen.
Centraal in Jørgensens boodschap is het belang van coördinatie. Gecoördineerd optreden is nodig om, in zijn eigen woorden, "fragmented national responses and disruptive signals to the markets" te voorkomen. Dat is een directe verwijzing naar 2022, toen lidstaten met uiteenlopende steunpakketten de interne markt onder druk zetten en elkaar deels beconcurreerden om energie.
De les uit 2022 en waarom de EU nu eerder handelt
In 2022 reageerde Brussel laat en gefragmenteerd op de gascrisis die volgde op de Russische invasie van Oekraïne. Lidstaten introduceerden uiteenlopende steunmaatregelen, met als gevolg dat de staatssteun ongelijk verdeeld was en de interne markt verstoorde. Alleen al de discussie over een gemeenschappelijke gasprijsplafond duurde maanden.
Nu handelt de Commissie sneller. Dat Jørgensen publiekelijk een structurele analyse geeft en tegelijk een concreet beleidspakket aankondigt, is een signaal dat Brussel de fout van 2022 niet wil herhalen. De "toolbox"-aanpak is ook bewust gekozen: door maatregelen te bundelen en te coördineren, voorkomt de Commissie dat lidstaten elk hun eigen oplossing uitrollen en zo de energiemarkt verder fragmenteren.
Verbinding met het bredere macro-plaatje
De structurele prijsdruk die Jørgensen beschrijft, past naadloos in het stagflatiescenario dat het IMF vorige week schetste. Hoge energieprijzen verhogen de productiekosten in de hele economie, drukken de koopkracht van huishoudens en maken het voor de ECB moeilijker om de rente te verlagen zonder de inflatie aan te wakkeren. Eerder berichtten we ook over de maritieme dimensie van het Iran-conflict: de spanningen rond de Straat van Bab el-Mandeb drukken op scheepvaartroutes en verzekeringspremies, wat de importkosten voor Europa verder verhoogt.
De €14 miljard aan extra importkosten is daarin nog maar één indicator. De indirecte effecten, via hogere productiekosten, zwakkere bedrijfsinvesteringen en verminderde consumptie, zijn moeilijker te kwantificeren maar minstens zo reëel.
Vooruitblik
De EU-toolbox wordt "quite soon" verwacht. De volgende bijeenkomst van de Raad van EU-energieministers is het meest logische moment voor de formele presentatie. Zodra de Commissie haar pakket publiceert, worden de concrete maatregelen duidelijker, inclusief de vraag of een windfall tax daadwerkelijk wordt opgenomen. Voor Europese energiekosten betekent dit op korte termijn weinig: structureel hoge prijzen zijn, zo waarschuwt Jørgensen, de nieuwe realiteit.
Bronnen: Euronews Business, Europese Commissie
Dit artikel is uitsluitend bedoeld ter informatie en vormt geen financieel, beleggings- of fiscaal advies. Today in Finance is geen beleggingsonderneming en beschikt niet over een vergunning als bedoeld in de Wet op het financieel toezicht (Wft). Raadpleeg altijd een gekwalificeerd financieel adviseur voordat je financiële beslissingen neemt. Today in Finance is niet aansprakelijk voor beslissingen genomen op basis van deze informatie.
