Duitslands 'Fossil-Ministerin' pleit voor kernenergie: wat verklaart deze historische draai?

Katherina Reiche, Duits minister van Economische Zaken en bij velen bekend als de 'Fossil-Ministerin' vanwege haar jarenlange banden met de fossiele industrie, pleit voor heropening van de optie om te investeren in kernenergie. De uitspraak, gedaan in een interview met de Financial Times op 2 april 2026, is politiek opmerkelijk. Niet zozeer vanwege de inhoud, maar vanwege de bron: als iemand de nucleaire ommekeer had moeten blokkeren, was het Reiche.

Een draai die zijn eigen logica verraadt

Reiches argument is direct: de afhankelijkheid van aardgas maakt Duitsland kwetsbaar, zeker in het huidige geopolitieke klimaat. Dat is op zichzelf geen nieuw inzicht. De Russische invasie van Oekraïne in 2022 legde de fundamentele zwakte van het Duitse energiemodel bloot. Maar dat Reiche, wier politieke carrière nauw verweven is met de fossiele sector, nu kernenergie als antwoord aanwijst, vertelt iets over de mate waarin de strategische discussie in Berlijn is verschoven.

De uitspraak is een signaal, geen beleidsbesluit. Maar politieke signalen van een zittend minister van Economische Zaken zijn zelden neutraal.

Duitsland en de Atomausstieg: een korte terugblik

Op 15 april 2023 sloot Duitsland zijn laatste drie kerncentrales, Isar 2, Emsland en Neckarwestheim 2. Het was de formele afsluiting van de Atomausstieg, het uitfaseringsbeleid dat al in de jaren negentig werd ingezet en na de kernramp in Fukushima in 2011 werd versneld. Duitsland was daarmee het enige grote industrieland dat actief uit kernenergie stapte terwijl energiezekerheid juist hoger op de agenda stond.

Destijds was de kritiek van buiten aanzienlijk. Frankrijk, een van de meest kernenergie-afhankelijke economieën ter wereld, wees op de contraproductieve timing. Duitsland verving een deel van de capaciteit met aardgas en hernieuwbare energie, maar ook met een tijdelijke opleving van kolen. Het resultaat was een hogere CO₂-voetafdruk dan voorafgaand aan de sluiting.

Geopolitieke druk als katalysator

Wat er sindsdien is veranderd, is de geopolitieke context. De Oekraïne-oorlog maakte definitief een einde aan de illusie van goedkoop Russisch gas als stabiele grondstof. Duitsland moest in recordtijd zijn LNG-infrastructuur opbouwen en nieuwe leveranciersrelaties aanknopen met Noorwegen, de VS en de Golfregio.

Nu komt de Iran-crisis daar bovenop. Olieprijzen met WTI boven $100 en Brent boven $115 per vat laten zien hoe fragiel de mondiale energiemarkten zijn bij geopolitieke escalatie, iets wat ook in recente analyses op Today in Finance werd belicht. Gas, dat voor een groot deel van de Europese elektriciteitsprijs bepalend is via de marginale kostprijs, blijft structureel blootgesteld aan dit soort schokken.

Het is precies dit argument dat Reiche aanvoert. Kernenergie is, eenmaal gebouwd, vrijwel immuun voor grondstoffenprijsschommelingen. Uranium is goedkoop, ruim beschikbaar en afkomstig uit politiek stabiele landen als Canada en Australië. Voor een industrieland dat zwaar leunt op energie-intensieve sectoren als de chemie, automotive en staal, is dat een relevant verschil.

Wat dit zegt over de coalitie van Merz

De huidige Duitse coalitie, CDU/CSU en SPD onder bondskanselier Friedrich Merz, had kernenergie niet prominent in het coalitieakkoord staan. Dat maakt Reiches publieke pleidooi politiek geladen. Binnen de SPD bestaat traditioneel weerstand tegen heroverweging van de Atomausstieg, mede door de historische banden van de sociaal-democraten met de anti-kernbeweging.

De vraag is of Reiche op eigen initiatief spreekt, of dat dit een gecontroleerd testballonnetje is vanuit de CDU-vleugel van de coalitie. Beide opties hebben implicaties. In het eerste geval kan het tot coalitiespanningen leiden. In het tweede geval suggereert het dat Merz de nucleaire optie serieus wil heropenen zonder dat zelf als eerste te zeggen.

Europa beweegt al

Reiches pleidooi past in een bredere Europese beweging. Frankrijk bevestigde recent zijn ambitie voor nieuwe EPR2-reactoren. Polen bouwt actief aan een nucleair programma, met steun van zowel Westinghouse als het Zuid-Koreaanse KHNP. Tsjechië breidde zijn nucleaire plannen uit. Nederland herbevestigde de plannen voor twee nieuwe kerncentrales bij Borssele.

Duitsland was, als grootste economie van de EU, de uitzondering op deze trend. Als Berlijn daadwerkelijk koerst op nucleaire heroverweging, verandert de geopolitiek van de Europese energiemix fundamenteel. Niet alleen vanwege de capaciteit die Duitsland zou toevoegen, maar ook vanwege het politieke gewicht dat het geeft aan landen die al investeren in kernenergie.

Voor de Europese elektriciteitsprijs, en daarmee voor Nederlandse huishoudens en bedrijven die stroom afnemen van een steeds verder geïntegreerde Europese markt, is dit relevant. Meer structurele basislastcapaciteit in de EU drukt de afhankelijkheid van gas als prijszetter op de spotmarkt. Dat is geen garantie voor lagere rekeningen, maar het vermindert wel de volatiliteit die de afgelopen jaren zo kostbaar bleek.

Wat volgt

Het pleidooi van Reiche is vooralsnog een politiek signaal, geen wetgeving of kabinetsplan. De eerstvolgende toetssteen is hoe de SPD reageert en of het thema op de agenda van de Bundestag verschijnt. Intussen vergadert de Europese Raad in de komende weken over energiezekerheid, een dossier waarbij de Duitse positie traditioneel zwaar weegt.

Bronnen: Financial Times (interview Katherina Reiche, 2 april 2026)

Dit artikel is uitsluitend bedoeld ter informatie en vormt geen financieel, beleggings- of fiscaal advies. Today in Finance is geen beleggingsonderneming en beschikt niet over een vergunning als bedoeld in de Wet op het financieel toezicht (Wft). Raadpleeg altijd een gekwalificeerd financieel adviseur voordat je financiele beslissingen neemt. Today in Finance is niet aansprakelijk voor beslissingen genomen op basis van deze informatie.