De digitale euro: een briefje van vijf voor je telefoon, maar wanneer?

Stel je voor: je betaalt je boodschappen met een digitaal euro-briefje dat rechtstreeks op je telefoon staat, uitgegeven door de Europese Centrale Bank zelf. Geen Visa, geen Mastercard, geen bank als tussenpersoon. Dat is in een notendop wat de digitale euro beoogt. Vandaag legt ECB-bestuurslid Piero Cipollone in het Europees Parlement uit hoe ver dat plan gevorderd is. En het antwoord is: verder dan de meeste mensen weten, maar nog niet ver genoeg om morgen iets te merken in je portemonnee.

Wat is de digitale euro eigenlijk?

Laten we beginnen bij de basis, want er is veel verwarring over dit onderwerp.

De digitale euro is géén cryptomunt. Het is ook geen gewoon banksaldo. Het is een digitale vorm van contant geld, uitgegeven door de ECB, net zoals een briefje van vijf dat fysiek wordt gedrukt. Het verschil: dit briefje bestaat alleen digitaal, op je telefoon of in een app.

Het essentiële onderscheid met je huidige bankrekening: die banktegoeden zijn vorderingen op jouw bank. Als je bank failliet gaat, loopt jouw geld risico (tot de depositogarantie van €100.000). Een digitale euro is een vordering op de ECB zelf, de centrale bank van de eurozone. In theorie het meest solide adres dat er is.

En het verschil met Bitcoin of andere cryptovaluta: de digitale euro heeft een vaste waarde van één euro, wordt gecontroleerd door een publieke instelling en valt straks onder Europese wetgeving. Geen koersschommelingen, geen speculatie.

Wat deed de ECB vandaag?

Cipollone, lid van het bestuur van de ECB, gaf vandaag een inleidende verklaring voor de Commissie economische en monetaire zaken (ECON) van het Europees Parlement in Brussel. Zijn kernboodschap, op basis van de gepubliceerde speech: het Eurosysteem zet de technische voorbereidingen voort om klaar te zijn voor een digitale euro die overal in de eurozone werkt, voor alle gebruikssituaties.

Maar let op de formulering: klaar zijn om uit te geven. De ECB zal de digitale euro pas daadwerkelijk lanceren als de Europese wetgeving van kracht is. Die wetgeving is er nog niet.

Vorige week bevestigden de leiders van de eurozone opnieuw het belang van het project. Het Europees Parlement noemde het in een recente resolutie over het ECB-jaarverslag "essentieel voor het versterken van de monetaire soevereiniteit van de EU, het verminderen van fragmentatie in retailbetalingen en het ondersteunen van de integriteit en veerkracht van de interne markt." Grote woorden, die samengevat neerkomen op: Europa wil niet afhankelijk zijn van Amerikaanse of Chinese betaalsystemen.

Vier bouwstenen, in gewone taal

Cipollone presenteerde vier werkstromen waaraan het Eurosysteem momenteel werkt. Dit is wat ze concreet inhouden voor jou als gebruiker:

1. Inclusie en toegankelijkheid by design De digitale euro moet voor iedereen werken. Dus niet alleen voor mensen met een smartphone en een bankrekening, maar ook voor ouderen, mensen zonder vaste bankrelatie, en mensen met een beperking. Denk aan een speciale kaart voor wie geen telefoon gebruikt, of een offline-variant voor plekken zonder internet. Dit is een bewuste politieke keuze: een publiek betaalmiddel mag niet uitsluiten.

2. Innovatie De digitale euro moet meer kunnen dan een pin-betaling. Denk aan programmeerbaar geld: een digitale euro die je instelt om automatisch een huurder te betalen op de eerste van de maand, of die kinderen alleen kunnen gebruiken voor bepaalde aankopen. Dit zijn functionaliteiten die contant geld nooit kan bieden, en die de digitale euro onderscheiden van een simpele betaalapp.

3. Inpassing in het bredere Europese betalingsecosysteem De digitale euro moet samenwerken met bestaande betaalsystemen, niet alles opblazen. Banken, fintechs en betaaldienstverleners kunnen de digitale euro integreren in hun eigen apps en diensten. De ECB wil een fundament leggen, geen monopolie.

4. Piloting De testfase draait. Het Eurosysteem test hoe de digitale euro in de praktijk werkt, met echte transacties in een gecontroleerde omgeving. Dit is nodig om kinderziektes eruit te halen voordat miljoenen Europeanen ermee gaan betalen.

En de andere helft van het verhaal?

Als je gisteren ons artikel over Appia las, herken je de structuur: de ECB werkt aan twee kanten tegelijk.

Retail is de digitale euro voor consumenten en bedrijven. Dat is dit artikel.

Wholesale is de digitale euro voor financiële instellingen, voor de grote afwikkeling van transacties op de financiële markten. Daarvoor bouwt het Eurosysteem aan Pontes, een platform voor de afwikkeling van zogeheten DLT-transacties (transacties op blockchain-achtige infrastructuur) met centralebankgeld. Pontes lanceert naar verwachting in het derde kwartaal van 2026. Appia is de bredere routekaart voor een geïntegreerde Europese markt voor digitale activa, gepubliceerd eerder deze maand.

Samen vormen Appia, Pontes en de digitale euro de ECB-strategie voor een gedigitaliseerd financieel Europa. De retail-variant (die jij in je telefoon krijgt) en de wholesale-variant (die banken onderling gebruiken) zijn twee helften van hetzelfde plan.

Wat moet er nog gebeuren voordat jij iets merkt?

Twee dingen staan nog in de weg:

De wetgeving. De Europese Commissie publiceerde in juni 2023 een wetsvoorstel voor de digitale euro. Dat voorstel ligt nog bij de Europese wetgevers. De ECB heeft expliciet aangegeven de digitale euro pas uit te geven als deze wetgeving van kracht is en de uitgifte volledig in overeenstemming daarmee zal zijn. Dit is geen klein technisch punt, het gaat om fundamentele vragen zoals: hoeveel digitale euro's mag je maximaal aanhouden? Wat gebeurt er met je privacygegevens? Zijn betalingen anoniem, net als cash?

De piloting. De technische testfase moet zijn afgerond en geëvalueerd. Alleen als de techniek betrouwbaar werkt op schaal, kan de ECB een lanceerdatum vaststellen.

De ECB startte de voorbereidingsfase in november 2023, na een twee jaar durende onderzoeksfase. De klok tikt dus al een tijdje, maar de weg naar uitgifte is nog niet volledig in zicht.

Wat volgt

Het wetgevingstraject in Brussel is de eerstvolgende horde. Zolang het Europees Parlement en de Raad geen definitieve wet hebben aangenomen, blijft de digitale euro in de technische voorbereidingsfase. Pontes, de wholesale-tegenhanger, lanceert naar verwachting in Q3 2026 en geeft een eerste indicatie hoe goed de ECB's digitale infrastructuur in de praktijk functioneert. Verdere updates over de retailkant van de digitale euro zijn te verwachten bij volgende ECON-hoorzittingen in het Europees Parlement.

Dit artikel is uitsluitend bedoeld ter informatie en vormt geen financieel, beleggings- of fiscaal advies. Today in Finance is geen beleggingsonderneming en beschikt niet over een vergunning als bedoeld in de Wet op het financieel toezicht (Wft). Raadpleeg altijd een gekwalificeerd financieel adviseur voordat je financiële beslissingen neemt. Today in Finance is niet aansprakelijk voor beslissingen genomen op basis van deze informatie.

De digitale euro is een CBDC (Central Bank Digital Currency) en verschilt fundamenteel van cryptovaluta zoals Bitcoin. De waarde is stabiel en gelijk aan één euro; de uitgifte is in handen van een publieke instelling.