Diesel in Duitsland boven €2,50: de 'prijsrem' die juist gas geeft

Sinds dinsdagmiddag 12:15 uur is het officieel: diesel in Duitsland kost voor het eerst meer dan €2,50 per liter. Precies om 12:00 uur sprongen de pompen omhoog met 9 cent per liter, van €2,41 naar €2,502. Benzine (Super E10) staat op €2,235 per liter, nog slechts 1,1 cent onder het alltime-daggemiddelde uit maart 2022, toen Rusland Oekraïne binnenviel. En de ironie? Een wet die de prijzen moest beteugelen maakt het juist erger.

Wat is er aan de hand?

De recordprijzen zijn geen toeval. Ze komen samen uit twee richtingen: stijgende olieprijzen door het Iran-conflict en de dreigende blokkade van de Straat van Hormuz, én een Duitse beleidsmaatregel die spectaculair averechts werkt.

Duitsland voerde op 1 april de zogeheten 12-Uhr-Regel in, gebaseerd op een Oostenrijks model. Het idee: tankstations mogen de prijs maximaal één keer per dag verhogen, en dan alleen om 12:00 uur. Verlagingen zijn op elk moment toegestaan. Klinkt slim. Werkt in de praktijk als een uitnodiging voor oliebedrijven om dagelijks maximaal te verhogen.

De ADAC, de grote Duitse automobielclub, is helder in zijn oordeel. De regel "verdient de naam 'prijsrem' zeker niet" en werkt volgens de ADAC "eerder contraproductief." De oliemaatschappijen gebruiken de dagelijkse verhogingsmogelijkheid voor wat de ADAC een "risicotoeslag" noemt. Elke ochtend een forse sprong omhoog, daarna de rest van de dag iets naar beneden, maar nooit genoeg om de sprong te compenseren.

Het resultaat: diesel steeg sinds 1 april al 12,7 cent per liter, benzine 8,5 cent. In zes opeenvolgende dagen bereikte diesel telkens een nieuw dagrecord.

Wat betekent dit voor jou als Nederlandse automobilist?

Tanken over de grens was jarenlang een slimme zet voor Nederlanders die in de grensstreek wonen of op vakantie gaan naar het zuiden. Die rekensommen zijn ingrijpend veranderd.

Neem een gemiddelde personenauto met een dieseltank van 60 liter. Volledig voltanken in Duitsland kost je nu ruwweg €150. Een maand geleden, vóór de invoering van de 12-Uhr-Regel, betaalde je voor diezelfde tank al zo'n €12 tot €15 minder. En vergeleken met vóór het Iran-conflict is het verschil nog groter: diesel steeg in Duitsland al bijna 70 cent per liter ten opzichte van de pre-oorlogsprijzen.

Of tanken in Duitsland nog goedkoper is dan in Nederland, hangt af van de actuele Nederlandse pompprijzen, maar het voordeel van grenstanken is fors geslonken. Check altijd Tankservice.nl of een vergelijkbare actuele brandstofprijsvergelijker voordat je de grens over rijdt.

Voor vakantiegangers op weg naar Duitsland, Oostenrijk of verder: reken er niet meer automatisch op dat je goedkoper tankt zodra je de grens passeert.

Waarom werkt de 'prijsrem' averechts?

De logica achter de 12-Uhr-Regel was simpel: door verhogingen te beperken tot één moment per dag, zou het voor consumenten voorspelbaar worden wanneer ze het goedkoopst kunnen tanken. 's Ochtends vroeg, vóór 12:00 uur, zou de prijs het laagst zijn.

Maar oliemaatschappijen pasten zich razendsnel aan. In plaats van meerdere kleine verhogingen verspreid over de dag, verhogen ze nu één keer fors. De dalingen die daarna volgen zijn kleiner dan de stijging was, waardoor het daggemiddelde elke dag hoger uitkomt. Wie 's ochtends tankt, is slimmer af, maar dat is niet altijd praktisch.

De ADAC concludeert dat de stapsgewijze dalingen "steeds minder sterk uitvallen dan de sprongsgewijze stijgingen om 12:00 uur." Het is dus een beleidsmaatregel die de gedragsprikkel voor oliebedrijven precies verkeerd instelt.

De Duitse overheid debatteert over verdere maatregelen, maar concrete besluiten zijn er nog niet.

Het grotere plaatje: Iran en energie

De recordprijzen in Duitsland staan niet op zichzelf. Ze passen in een breder patroon van stijgende energieprijzen als gevolg van het Iran-conflict en de dreigende blokkade van de Straat van Hormuz, waardoor een groot deel van de wereldwijde olieaanvoer onder druk staat. Eerder schreven we al hoe die geopolitieke spanning doorwerkt tot in je hypotheek en dagelijkse boodschappen. Wil je die bredere context? Lees dan ons artikel Zo raakt de Iran-oorlog nu ook je hypotheek.

Hogere brandstofprijzen betekenen hogere transportkosten, en die werken vrijwel altijd door in de supermarkt. Zowel voor Nederlandse als voor Duitse huishoudens geldt: de benzinepomp is de snelste plek waar geopolitiek voelbaar wordt in je portemonnee.

Wat kun je doen?

Een paar praktische opties, zonder dat je daar een kristallen bol voor nodig hebt:

• Check de actuele prijs vóór je de grens overgaat. Het voordeel van grenstanken fluctueert nu sterk en is soms nagenoeg nul.
• In Duitsland: tank vóór 12:00 uur. De dagelijkse verhoging vindt precies om twaalf uur plaats. 's Ochtends vroeg zijn de prijzen doorgaans lager.
• Vergelijk met Nederlandse pompprijzen. Gebruik een actuele vergelijkingssite; de situatie verandert dagelijks.
• Overweeg bij een langere vakantie: plan tussenstops in landen waar de accijns lager ligt, zoals Luxemburg of Slovenië.

Raadpleeg bij grotere financiële beslissingen rondom energie en mobiliteit altijd een financieel adviseur.

Wat volgt?

De ADAC houdt de prijsontwikkeling dagelijks bij. Zolang het Iran-conflict escaleert en er geen politiek ingrijpen volgt, is een snelle daling niet in zicht. De eerste echte test voor de 12-Uhr-Regel komt als het meivakantieseizoen aanbreekt en de vraag naar brandstof verder oploopt. De Tweede Kamer debatteert momenteel niet specifiek over dit onderwerp, maar bij een verdere stijging van de Nederlandse pompprijzen is dat niet ondenkbaar.

Bronnen: ADAC (via Stern.de), WirtschaftsWoche

Dit artikel is uitsluitend bedoeld ter informatie en vormt geen financieel, beleggings- of fiscaal advies. Today in Finance is geen beleggingsonderneming en beschikt niet over een vergunning als bedoeld in de Wet op het financieel toezicht (Wft). Raadpleeg altijd een gekwalificeerd financieel adviseur voordat je financiële beslissingen neemt. Today in Finance is niet aansprakelijk voor beslissingen genomen op basis van deze informatie.