De VS bombarderen Kharg. Wat nu?
De VS hebben vrijdagnacht het Iraanse olie-eiland Kharg aangevallen, het hart van Irans ruwe-olieexport. De olieprijs schoot direct omhoog richting 103 dollar per vat. Dit is geen ver-van-mijn-bed-show meer.
Het is een van die momenten waarop je de krant niet hoeft te openen om te weten dat er iets fundamenteels is veranderd. De Verenigde Staten hebben vrijdagnacht militaire aanvallen uitgevoerd op Kharg, het eiland voor de Iraanse kust dat verantwoordelijk is voor het grootste deel van de Iraanse ruwe-olieexport. President Trump meldde de actie zelf via Truth Social.
De directe aanleiding: Iran blijft schepen hinderen die door de Straat van Hormuz varen. Trump stelde dat hij de olie-infrastructuur van het eiland bewust had gespaard, maar voegde er direct aan toe dat hij dat besluit onmiddellijk zou heroverwegen als de hinder niet stopt. Een dreigement verpakt als geruststelling.
De markten reageerden onmiddellijk. Een vat WTI-olie kostte vrijdag bij de settlement bijna 99 dollar, na een stijging van ruim 8 procent in die week alleen. In de week daarvoor, de eerste week van het conflict, steeg de prijs al met 36 procent. Brentolie bereikte 103 dollar per vat. Het Internationaal Energieagentschap kondigde een vrijgave van strategische voorraden aan, maar dat had tot nu toe weinig effect op de prijzen.
De vraag is wat Iran nu doet. Teheran heeft expliciet gewaarschuwd dat een aanval op zijn olie-infrastructuur vergeldingsacties uitlokt tegen energievoorzieningen van met de VS gelieerde landen. Qatar en de Verenigde Arabische Emiraten, die samen circa een vijfde van de wereldwijde LNG-productie voor hun rekening nemen, liggen letterlijk in het schootsveld.
Voor Nederland en Europa zijn de gevolgen concreet. Rabobank berekende begin maart al vier scenario's voor de impact op de Nederlandse economie. In het zwaarste geval, waarbij cruciale infrastructuur in de regio wordt geraakt en de olieprijs richting 150 dollar piekt, valt de economische groei terug naar 0,6 procent en schiet de inflatie boven de 4 procent. De aanval op Kharg brengt dat scenario dichterbij.
De ECB, die de rente al vijf vergaderingen stabiel houdt op 2 procent, heeft nu een nog lastiger afweging te maken. Stijgende energieprijzen voeden de inflatie, maar een renteverhoging middenin een geopolitieke crisis remt ook de economische groei op een moment dat die toch al onder druk staat. Vrijdag staat een nieuw ECB-rentebesluit gepland voor 19 maart.
