CMA opent tweede groot onderzoek naar Microsoft: dit keer het hele business-softwarecomplex

De Britse mededingingswaakhond Competition and Markets Authority (CMA) start in mei een nieuw onderzoek naar Microsofts business-softwareecosysteem. Het onderzoek richt zich specifiek op de manier waarop Microsoft zijn licenties inzet om concurrenten op de cloudmarkt te benadelen. Het is het tweede grote CMA-onderzoek naar Microsoft in korte tijd, en het eerste dat kan leiden tot de toekenning van 'strategic market status', een nieuw juridisch instrument dat verregaande interventie mogelijk maakt.

Wat er speelt: licenties als machtsinstrument

De kern van de CMA-zorg is niet ingewikkeld. Microsoft bezit twee dominante posities in enterprise software: Windows Server en Microsoft 365. Beide producten zijn diep verankerd in de IT-infrastructuur van bedrijven wereldwijd. Wie zijn werkprocessen wil draaien op een concurrent van Microsoft, zoals Amazon Web Services of Google Cloud, betaalt daarvoor een extra prijs in de vorm van hogere licentiekosten. De eigen Microsoft Azure-omgeving kent die toeslag niet.

Het effect is structureel: klanten die willen overstappen naar een concurrent worden financieel belast, niet door de concurrent, maar door Microsoft zelf. Voor de CMA is dit een vorm van marktafsluiting die de concurrentie beperkt en die niet gerelateerd is aan de kwaliteit van de dienstverlening.

Een eerder CMA-onderzoek concludeerde vorig jaar al dat de gezamenlijke dominantie van Amazon en Microsoft de mededinging op de Britse cloudmarkt schaadt. Dat rapport wees Microsoft specifiek aan vanwege zijn licentiepraktijken. Het nieuwe onderzoek is een directe opvolging, maar gaat verder: het betreft nu het bredere business-softwareecosysteem, niet alleen de cloudinfrastructuur.

Wat 'strategic market status' betekent

De aankondiging van 31 maart 2026 heeft een juridische dimensie die verder reikt dan een gewoon mededingingsonderzoek. Als de CMA Microsoft de status 'strategic market status' toekent in business software, krijgt de toezichthouder de bevoegdheid om gerichte gedragsregels op te leggen, zonder dat zij hoeft te bewijzen dat de wet is overtreden.

Het instrument is vergelijkbaar met de 'gatekeeper'-status onder de Europese Digital Markets Act. In de EU geeft die aanwijzing de Europese Commissie de bevoegdheid om techreuzen verplichtingen op te leggen op het gebied van interoperabiliteit, datadeling en eerlijke toegang tot platforms. De CMA heeft met 'strategic market status' een vergelijkbaar instrument in handen gekregen via de Britse Digital Markets, Competition and Consumers Act.

In de praktijk betekent dit dat de CMA Microsofts licentievoorwaarden rechtstreeks kan aanpassen, of kan eisen dat de onderneming concurrerende cloudaanbieders gelijke toegang verleent tot haar softwareproducten, zonder financiële toeslag. Dat is een ingrijpend instrument, en precies de reden waarom dit onderzoek zwaarder weegt dan het vorige.

Amazon en Microsoft doen al concessies

De CMA erkent in haar aankondiging dat beide bedrijven al beweging tonen. Amazon en Microsoft nemen 'materiële stappen' om sommige van hun vergoedingen op de cloudmarkt te verlagen, naar aanleiding van het eerdere onderzoek. De CMA-topvrouw Sarah Cardell omschreef de werkwijze van de toezichthouder als gericht op een "flexible, pragmatic way to deliver real impact, as quickly as possible".

Die formulering is veelzeggend. De CMA kiest niet voor een langdurige juridische procedure, maar voor snelle druk via de dreiging van formele statusverlening. De combinatie van lopende concessies en een nieuw onderzoek suggereert dat de toezichthouder bereid is te onderhandelen, maar alleen op zijn eigen voorwaarden.

Een wereldwijde beweging

Dit onderzoek staat niet op zichzelf. Mededingingsautoriteiten in de Europese Unie en de Verenigde Staten onderzoeken eveneens de cloudcomputingmarkt, met vergelijkbare zorgen over de positie van dezelfde twee spelers.

De cloudmarkt is geconcentreerd: Amazon Web Services en Microsoft Azure hebben elk een marktaandeel van grofweg 30 tot 40% in clouddiensten, gemeten naar verwerking, opslag en netwerken. Google Cloud volgt op ruime afstand met 5 tot 10%. Die structuur is in de afgelopen tien jaar gegroeid rond technologische en economische voordelen, maar ook rond licentiearchitecturen die klanten effectief vasthouden.

Het feit dat Londen, Brussel en Washington tegelijkertijd actie ondernemen, is geen toeval. Het weerspiegelt een gedeeld inzicht dat de cloudmarkt zonder interventie verder consolideert, en dat de kosten daarvan uiteindelijk bij zakelijke afnemers landen. In Europa speelt ook het bredere narratief van digitale soevereiniteit: de afhankelijkheid van twee Amerikaanse platforms voor kritieke bedrijfsinfrastructuur wordt steeds vaker als strategisch risico benoemd.

Bredere regulatoire druk op Microsoft

Het nieuwe CMA-onderzoek past in een patroon dat breder is dan cloud alleen. Microsoft staat op meerdere fronten onder toezichthoudersdruk. Zo publiceerde Today in Finance eerder deze week een analyse van Microsofts AI-infrastructuurinvesteringen in Texas, die eveneens vragen oproepen over de verweving van dominante marktposities met nieuwe technologie. De schaal waarop Microsoft investeert in AI-capaciteit versterkt dezelfde ecosysteemlogica die de CMA nu aanpakt: wie de infrastructuur én de software bezit, bepaalt de spelregels.

Vooruitblik

De CMA start het onderzoek in mei 2026. Of Microsoft uiteindelijk de 'strategic market status' krijgt, hangt af van de bevindingen in die procedure. Gezien het eerdere rapport, de al bekende licentiepraktijken en de internationale convergentie van toezichthouders, is de richting duidelijk: de druk op Microsoft neemt toe, niet af.

Bronnen: CMA, Reuters (via Channel News Asia, via The Star), Europese Commissie (Digital Markets Act)

Dit artikel is uitsluitend bedoeld ter informatie en vormt geen financieel, beleggings- of fiscaal advies. Today in Finance is geen beleggingsonderneming en beschikt niet over een vergunning als bedoeld in de Wet op het financieel toezicht (Wft). Raadpleeg altijd een gekwalificeerd financieel adviseur voordat je financiële beslissingen neemt. Today in Finance is niet aansprakelijk voor beslissingen genomen op basis van deze informatie.