Air France-KLM waarschuwt voor kerosinetekorten in Zuidoost-Azië: retourvluchten in gevaar

Ben Smith slaat alarm. De CEO van Air France-KLM schetste in een interview met de Financial Times een scenario dat ingrijpend is voor elke luchtvaartmaatschappij: vliegtuigen die wel naar Zuidoost-Azië kunnen vliegen, maar door brandstoftekorten niet terug. Een woordvoerder van KLM stelt dat annuleringen vooralsnog niet aan de orde zijn. Het contrast tussen die twee tonen vertelt het eigenlijke verhaal.

Het scenario dat Smith beschrijft

"We kunnen brandstof in Europa krijgen, maar als we naar een Zuidoost-Aziatische stad gaan, zouden we niet in staat zijn om terug te vliegen," aldus Smith tegenover de Financial Times. Het is een opvallend expliciete waarschuwing voor een CEO van een beursgenoteerde maatschappij.

De uitspraak is niet retorisch. Ze beschrijft een concreet operationeel risico dat voortvloeit uit de verslechterende situatie in het Midden-Oosten.

Hoe het mechanisme werkt: Hormuz, raffinaderijen en aanvoerroutes

De kern van het probleem zit in de aanvoerketen van kerosine naar Zuidoost-Azië. Die regio is in veel grotere mate afhankelijk van raffinageproducten uit de Golfregio dan Europa. Het conflict in het Midden-Oosten verstoort die keten op twee manieren tegelijk.

Ten eerste beperkt de huidige situatie de doorvoer via de Straat van Hormuz, de smalle zeestraat tussen Iran en Oman waarlangs een groot deel van het olietransport uit de Golfregio verloopt. Een blokkade van die route raakt direct de aanvoer van ruwe olie en geraffineerde producten richting Azië.

Ten tweede hebben luchtaanvallen schade toegebracht aan raffinaderijen in de regio. Minder raffinagecapaciteit betekent minder kerosineproductie, ongeacht hoeveel ruwe olie er beschikbaar is. Het gecombineerde effect is een krimpend aanbod op een moment dat de vraag vanuit de luchtvaart onverminderd hoog is.

Luchtvaartdeskundige Joris Melkert bevestigt dat dit een structurele kwetsbaarheid van de regio blootlegt. "En dan kun je wel naar Zuidoost-Azië vliegen, maar als je niet kan tanken voor de terugreis houdt het op," aldus Melkert.

Vietnam als eerste alarmsignaal

Dat dit geen theoretisch risico meer is, blijkt uit Vietnam. De luchtvaartautoriteit van Vietnam waarschuwde eerder deze week voor een mogelijke vermindering van het aantal binnenlandse vluchten door kerosinetekorten. Vietnam is daarmee het eerste land in de regio waar een nationale toezichthouder concreet ingrijpt vanwege de verslechterende brandstofbeschikbaarheid.

Voor luchtvaartmaatschappijen die op Zuidoost-Aziatische bestemmingen vliegen, is dit een signaal dat de situatie op de grond snel verandert.

Twee tonen, één werkelijkheid

De spanning in dit verhaal zit in het contrast tussen wat CEO Smith publiekelijk zegt en wat de KLM-woordvoerder communiceert. Smith schetst een scenario van operationele onmogelijkheid. De KLM-woordvoerder stelt dat annuleringen niet aan de orde zijn en dat ook een extra 'Azië-toeslag' bovenop bestaande prijsverhogingen niet wordt verwacht.

Beide boodschappen kunnen tegelijkertijd kloppen. Smith beschrijft het risico als het scenario zich verder ontwikkelt; de KLM-woordvoerder beschrijft de huidige operationele situatie. Toch erkent dezelfde woordvoerder dat de maatschappij klappen krijgt van de situatie in het Midden-Oosten. KLM paste donderdag 19 maart al vluchten aan vanwege de situatie in de regio, al zijn de precieze details van die aanpassingen niet bekendgemaakt.

De communicatielijn van KLM is begrijpelijk: een beursgenoteerde maatschappij communiceert zorgvuldig over operationele risico's om onnodige onrust bij reizigers en aandeelhouders te vermijden. Maar de CEO van de moedermaatschappij, sprekend tegenover de Financial Times, geeft een ander signaal.

Van omvliegroutes naar leveringszekerheid

Dit is niet de eerste klap die het Midden-Oostenconflict de luchtvaartsector toebrengt. Eerder moesten maatschappijen al omvliegen vanwege gesloten luchtruim, wat leidde tot hogere ticketprijzen voor vluchten tussen Europa en Azië: langere routes verbruiken meer brandstof en leggen extra druk op vliegtuig- en bemanningscapaciteit.

De huidige ontwikkeling markeert een volgende fase. Waar eerdere problemen vooral kostenverhogingen en vertragingen opleverden, gaat het nu om de leveringszekerheid van brandstof zelf. Dat is een kwalitatief ander type risico, met directe gevolgen voor de operationele planning van maatschappijen als Air France-KLM.

Wat volgt

De verdere ontwikkeling van het conflict in het Midden-Oosten is bepalend voor de vraag hoe ver dit gaat. Als de Straat van Hormuz geblokkeerd blijft en de schade aan raffinaderijen aanhoudt, neemt de druk op het kerosinenaanbod in Zuidoost-Azië verder toe. Voor Air France-KLM, genoteerd aan Euronext Amsterdam, raken verstoringen op Azië-routes een significant deel van het langeafstandsnetwerk. De komende weken wordt duidelijk of de huidige aanpassingen van KLM volstaan, of dat bredere herstructurering van het Aziatische vliegschema volgt.

Dit artikel is uitsluitend bedoeld ter informatie en vormt geen financieel, beleggings- of fiscaal advies. Today in Finance is geen beleggingsonderneming en beschikt niet over een vergunning als bedoeld in de Wet op het financieel toezicht (Wft). Raadpleeg altijd een gekwalificeerd financieel adviseur voordat je financiele beslissingen neemt. Today in Finance is niet aansprakelijk voor beslissingen genomen op basis van deze informatie.